Làm Sao Thương Được Người Không Dễ Thương

Thích Nữ Nguyên Thiện

         Thói thường, thương yêu những người dễ thương chưa hẳn đã dễ, thì huống gì nói đến thương những người không dễ thương, làm sao thương được họ, nâng đỡ họ? đó là thao thức và trăn trở của tác giả muốn chia sẻ với đọc giả và cũng là bài học gối đầu cho chính bản thân.

         Khi nhìn về một người khác không thuộc về mình, nghĩa là không phải bà con quen thân với mình, thì điều đầu tiên xuất hiện trong đầu là “nhìn, ngó”, “so sánh”, “phân chia”… sau đó mới “xếp loại” tình thương nào…

         Người xưa nói: “Muốn chết lành, hãy sống tốt”. Muốn sống tốt không gì bằng đem tình thương yêu cư xử với mọi người, không phân biệt thân sơ, được như vậy chúng ta sẽ “sống bình và chết an”.

         Hiểu biết và thương yêu là không phán xét hay lên án, lắng nghe và thông hiểu chân tình. Thương yêu chính là sự quan tâm và giúp đỡ, không có cái ranh giới giữa màu da, chủng tộc, hay hàng rào giữa tôn giáo này và tôn giáo khác… Có tình thương sẽ vượt qua mọi rào cản. Vì chúng ta đều cùng chủng loại. Đức Thích Ca dạy rằng: “Tất cả chúng sanh, nước mắt cùng mặn máu cùng đỏ, biết vui buồn và ham sống sợ chết như nhau…” Như vậy, sao chúng ta không thương nhau được chứ! Cùng ngồi chung một con thuyền để vượt qua sóng gió của biển đời, cùng là bạn đồng hành vào ra lặn hụp trong biển khổ trầm luân này, là anh chị em lẫn nhau trong nhiều đời, nhiều kiếp. Ý thức được như vậy, chúng ta phải thương yêu nhau nhiều hơn, hiểu nhau nhiều hơn và cảm thông cái khổ của nhau nhiều hơn…

         Khi chúng ta gặp một ai đó mà ta không thể thương được, vì nhiều lý do khác nhau: như là người đó ăn nói thiếu tế nhi, hay tánh tình nóng nảy, sân si, thì ta không thể chấp nhận, huống gì nói đến “thương yêu.” Nhưng “Làm sao thương được người không dễ thương” đó là điều khó, nhưng, người học Phật như chúng ta không phải là không làm được. Sau đây là bức Thông Điệp của Ngài Xá Lợi Phất chia sẻ với huynh đệ Ngài khi Đức Thế Tôn và Tăng đoàn đang cư ngụ tại Kỳ Viên tịnh xá, nơi rừng Thắng Lâm.

         … “Nầy các bạn đồng tu, hôm nay tôi muốn chia sẻ với các vị về “Năm phương pháp diệt trừ phiền giận”. Xin các bạn lắng nghe và chiêm nghiệm.

         Các vị khất sĩ vâng lời và lắng nghe.

         Tôn giả Xá Lợi Phất nói: “Năm phương pháp diệt trừ phiền giận ấy là những phương pháp nào?”

         Đây là phương pháp thứ nhất, nầy các bạn:

         Nếu có một ai đó mà hành động không dễ thương nhưng lời nói lại dễ thương, thì nếu là kẻ trí mà mình lại sinh tâm phiền giận người đó thì mình phải nên biết cách quán chiếu để trừ bỏ cái phiền giận ấy đi.

         Nầy các bạn đồng tu, ví dụ có một vị khất sĩ tu theo hạnh a lan nhã, ưa mặc y phấn tảo, một hôm đi qua một đóng rác bẩn có phân, nước tiểu, nước mủ và các thức dơ dáy khác, trông thấy một tấm vải còn lành lặn. Vị ấy dùng tay trái cầm miếng vải lên và lấy tay phải căng nó ra. Thấy miếng vải chưa bị rách thủng mà cũng không bị phân, nước tiểu, nước mủ và các chất dơ bẩn khác dính vào, vị ấy liền xếp miếng vải lại, cất lấy, đem về nhà để giặt sạch và may chung với các tấm vải khác làm y phấn tảo. Cũng như thế, nầy các bạn, khi có một người mà hành động không dễ thương nhưng lời nói còn dễ thương thì ta hãy đừng để tâm nghĩ tới hành động của người ấy mà chỉ nên chú ý tới lời nói dễ thương của người ấy, để có thể dứt trừ sự phiền giận của mình. Người có trí phải nên thực tập như vậy.

         Đây là phương pháp thứ hai, nầy các đồng bạn:

         Nếu có một ai đó mà lời nói không dễ thương nhưng hành động lại dễ thương, thì nếu là kẻ trí mà mình lại sinh tâm phiền giận người đó thì mình phải nên biết cách quán chiếu để trừ bỏ cái phiền giận ấy đi.

         Nầy các bạn tu, ví dụ như cách thôn xóm không xa có một hồ nước sâu nhưng mặt nước lại bị rêu cỏ che lấp. Lúc bấy giờ có một người đi tới gần hồ, tự thân đang bị sự đói khát và nóng bức hành hạ. Người ấy cởi áo để trên bờ hồ, nhảy xuống, dùng hai cánh tay khoát rêu cỏ ra và khoan khoái mặc tình tắm rửa và uống nước mát dưới hồ. Cũng như thế, nầy các bạn tu, khi có một người mà lời nói không dễ thương nhưng hành động lại dễ thương thì ta hãy đừng để tâm nghĩ tới lời nói của người ấy mà chỉ nên chú ý tới hành động dễ thương của người ấy thôi để có thể dứt trừ sự phiền giận của mình. Người có trí phải nên thực tập như vậy.

         Đây là phương pháp thứ ba, nầy các bạn:

         Nếu có một ai đó mà hành động không dễ thương, lời nói không dễ thương nhưng trong tâm vẫn còn có chút dễ thương, thì nếu là kẻ trí mà mình lại sinh tâm phiền giận người đó thì mình phải nên tìm cách quán chiếu để trừ bỏ cái phiền giận ấy đi.

         Nầy các bạn tu, ví dụ có một người đi tới một ngã tư kia, kiệt sức, khát nước, thiếu thốn, nóng bức và phiền muộn. Tại ngã tư ấy có một vết chân trâu, trong ấy còn đọng lại một ít nước mưa. Vị này nghĩ: “Mặc dù nước trong lỗ chân trâu, ở ngã tư đường nầy rất ít, nhưng nếu ta dùng tay hoặc lá cây để lấy thì ta sẽ có thể quấy cho nó đục ngầu lên và sẽ không uống được, do đó sẽ không thể trừ bỏ được sự khát nước, thiếu thốn, nóng bức và phiền muộn trong ta. Vậy ta hãy quỳ xuống, tay và đầu gối áp sát đất, dùng miệng mà uống nước trực tiếp.” Người ấy liền quỳ dài xuống, tay và đầu gối áp sát đất, đưa miệng vào lỗ chân trâu mà uống. Cũng vậy, nầy các bạn tu, khi thấy một ai đó mà hành động không dễ thương và lời nói cũng không dễ thương nhưng trong tâm vẫn còn có chút ít sự dễ thương, thì ta hãy đừng nên để tâm nghĩ tới hành động và lời nói không dễ thương của người ấy mà hãy nên chú ý tới cái chút ít sự dễ thương còn có trong tâm người ấy thôi để có thể dứt trừ được sự phiền giận của mình. Người có trí phải nên thực tập như vậy.

         Đây là phương pháp thứ tư, nầy các bạn:

         Nếu có một ai đó mà hành động không dễ thương, lời nói không dễ thương mà trong tâm cũng không còn lại một chút gì gọi là dễ thương, thì nếu là kẻ trí mà mình lại sinh tâm phiền giận kẻ đó thì mình phải nên tìm cách quán chiếu để trừ bỏ cái phiền giận ấy đi.

         Nầy các bạn tu, ví dụ như có một kẻ đi xa, trên con đường dài, nửa đường bị bệnh. Khốn đốn, héo hắt, cô độc, không bạn đồng hành, thôn xóm phía sau đã lìa bỏ lâu rồi mà thôn xóm phía trước cũng còn cách đó quá xa, người đó đang lâm vào tình trạng tuyệt vọng, biết mình sẽ chết ở dọc đường. Trong lúc ấy, có một người khác đi tới, thấy được tình trạng nầy, liền ra tay cứu giúp. Người ấy dìu người kia tới được thôn ấp phía trước, chăm sóc, chữa trị và chu toàn cho về các mặt thuốc thang và thực phẩm. Nhờ sự giúp đỡ ấy mà người kia thoát nạn. Sở dĩ người kia thoát nạn, đó là nhờ ở lòng thương xót và lân mẫn của người này. Cũng như thế, nầy các bạn tu, khi thấy một trường hợp như vậy, thì ta phải phát khởi tâm niệm nầy: “Một người mà hành động không dễ thương, lời nói không dễ thương mà tâm ý cũng không dễ thương là một người rất đau khổ, người nầy chắc chắn đang đi về những nẻo đường xấu ác cực kỳ, nếu không gặp được thiện tri thức thì người ấy sẽ không có cơ hội chuyển hóa và đi về các nẻo đường hạnh phúc.” Nghĩ như thế, ta mở được lòng thương xót và lân mẫn, diệt trừ được sự phiền giận của ta và giúp được cho kẻ kia. Người có trí phải nên thực tập như thế.

         Đây là phương pháp thứ năm, nầy các bạn:

         Nếu có một ai đó mà hành động dễ thưong, lời nói cũng dễ thương và tâm ý cũng dễ thương, thì nếu là kẻ trí mà mình lại sinh tâm phiền giận hoặc ganh ghét với kẻ đó thì mình phải nên tìm cách quán chiếu để trừ bỏ cái phiền giận ấy đi.

         Nầy các bạn đồng tu, ví dụ cách ngoài thôn xóm không xa có một cái hồ thật đẹp, nước hồ đã trong lại ngọt, đáy hồ sâu và bằng phẳng, bờ hồ đầy đặn, cỏ xanh mọc sát quanh hồ, bốn phía cây cối xanh tươi cho nhiều bóng mát. Có một kẻ kia đi tới bên hồ, khát nước, phiền muộn, nóng bức, mồ hôi nhễ nhại. Người ấy cởi áo, để trên bờ hồ, nhảy xuống, khoan khoái mặc tình tắm rửa và uống nước; tất cả những nóng bức, khát nước và phiền muộn của mình đồng thời tiêu tán hết. Cũng vậy, nầy các bạn tu, khi thấy một người mà hành động dễ thương, lời nói cũng dễ thương, tâm địa cũng dễ thương thì ta hãy nên nhận diện tất cả những cái dễ thương của người ấy về cả ba mặt thân, khẩu và ý mà đừng để sự phiền giận hoặc ganh ghét xâm chiếm ta. Nếu không biết sống hạnh phúc với một người tươi mát như thế thì mình thực không phải là một người có trí tuệ.

         Nầy các bạn đồng tu, tôi đã chia sẻ về “năm phương pháp dứt trừ sự phiền giận.” Sau khi nghe tôn giả Xá Lợi Phất nói, các vị khất sĩ vui mừng tiếp nhận và hành trì theo”.

         Chúng tôi tin chắc rằng sau khi nghe được bức thông điệp này thì trong tâm của chúng ta chắc cũng không còn phiền giận ai.

Lại nữa, tình thương phải đi đôi với tâm từ và lòng kiên nhẫn, chuyện “Con bò cạp” sau đây để chúng ta tư duy thêm về vấn đề “làm sao thương được những người không dễ thương”

         Chuyện kể rằng: Một người nọ thấy con bọ cạp sắp chết đuối trong một vũng nước. Tự nhiên muốn cứu giúp nó, ông ta nhanh nhẹn đưa tay ra vớt con bọ cạp khỏi vũng nước, đặt nó xuống chỗ khô ráo. Con bọ cạp liền chích ông ta. Vì muốn qua đường, nó đi tiếp và lọt vào vũng nước. Thấy nó sắp chết đuối, người đàn ông vớt nó lên lần thứ hai và lại bị nó chích nữa. Một người khác bên đường thấy vậy bèn nói: “Tại sao ông dại quá vậy? Bây giờ ông bị chích chẳng những một lần mà đến hai lần! Thật là điên rồ khi phải cứu vớt một con bọ cạp!” Người đàn ông trả lời: “Thưa ông, tôi không thể không làm được. Ông thấy không, bản tính của con bọ cạp là chích. Còn bản tính của tôi là cứu. Tôi không thể làm gì khác hơn là cứu con bọ cạp…”

         Chuyện kể còn dài nhưng chúng ta dừng ở đây, chừng ấy cũng đủ cho ta bài học là: cứu giúp mà bị đối phương phản nghịch. Ở đời này chắc chắn chúng ta thường gặp trường hợp như vậy. Người đàn ông này muốn cứu giúp một sinh mạng khác, dù đó chỉ là một loại côn trùng. Hành động đó cho chúng ta thấy người này có tâm từ rất cao, đến độ cho dù chỉ nhận sự vô ơn của người được giúp, điều đó cũng chẳng sao, đức tính của ông ta là lòng giúp đỡ, và nếu phải giúp thêm nữa thì ông cũng sẽ sẵn sàng. Ông ta không biết ghi giữ trong lòng một sự cay đắng hay hận thù nào.

         Lòng từ ái là ngôn ngữ của con tim. Khi tiếng lòng réo gọi và lòng từ thúc đẩy thì chúng ta sẵn sàng giúp đỡ người khác, bất kể màu da, tôn giáo, tín ngưỡng. Tất cả đều trở thành thứ yếu, chúng không còn quan trọng nữa. Nhưng một khi lòng từ vắng mặt trong ta, thì nhặt quả bóng bàn giúp em bé đánh rơi cũng không làm nổi huống chi bị con bọ cạp chích hai lần.